Δικαίωμα στη Λήθη: Μια σημαντική νομοθετική κατάκτηση για τους επιζώντες από καρκίνο στην Ελλάδα

Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τα δικαιώματα των ανθρώπων που έχουν βιώσει τον καρκίνο αποτελεί η ψήφιση του Ν. 5317/2026 (ΦΕΚ Α΄108/10.07.2026), με τον οποίο το «Δικαίωμα στη Λήθη» αποκτά πλέον νομοθετική κατοχύρωση στην Ελλάδα στο πεδίο των ασφαλιστικών συμβάσεων που συνδέονται με συμβάσεις πίστωσης.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 16 παρ. 4 του νόμου, ενσωματώνοντας τις σχετικές προβλέψεις του άρθρου 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225, ορίζει ότι απαγορεύεται η χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που σχετίζονται με προηγούμενη διάγνωση ογκολογικής ασθένειας για τους σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης συνδεδεμένης με σύμβαση πίστωσης, όταν έχουν παρέλθει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα προς την άρση των διακρίσεων που μπορούν να ακολουθούν έναν άνθρωπο ακόμη και πολλά χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας του.

Για την Europa Donna Hellas, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Δικαίωμα στη Λήθη βρίσκεται σταθερά τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο των δράσεων συνηγορίας και ευαισθητοποίησης του Σωματείου μας.

Από τη διεκδίκηση στη θεσμική κατοχύρωση

Ήδη από τον Μάρτιο του 2023, στο πλαίσιο της ειδικής εκδήλωσης «Living with Breast Cancer – The Right to be Forgotten» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που διοργανώθηκε από την τότε Πρόεδρο της Europa Donna Hellas και Ευρωβουλευτή Έλενα Κουντουρά, το ζήτημα αναδείχθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ευρωπαϊκών φορέων και επιστήμονες, ενώ η Γενική Γραμματέας της Europa Donna Hellas, Στέλλα Ζουλινάκη, με την παράλληλη επαγγελματική της εμπειρία στον ασφαλιστικό χώρο, παρουσίασε ειδική εισήγηση για το Right to be Forgotten, αναδεικνύοντας τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι επιζώντες από καρκίνο στην πρόσβαση σε ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και την ανάγκη εξάλειψης αυτών των διακρίσεων.

Η θεσμική προσπάθεια είχε ήδη μεταφερθεί και στην ελληνική ασφαλιστική αγορά. Στις 14 Φεβρουαρίου 2023, αντιπροσωπεία του Διοικητικού Συμβουλίου της Europa Donna Hellas συναντήθηκε με τη Γενική Διευθύντρια της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), Ελίνα Παπασπυροπούλου, και με στελέχη που εργάζονταν πάνω στο ζήτημα του Δικαιώματος στη Λήθη και στη δημιουργία σχετικού Κώδικα Δεοντολογίας.

Η Europa Donna Hellas υποστήριξε από την αρχή ότι ένας Κώδικας Δεοντολογίας θα αποτελούσε ένα σημαντικό πρώτο βήμα, αλλά ο τελικός στόχος έπρεπε να είναι η θεσμική και νομοθετική κατοχύρωση του δικαιώματος.

Το 2024 ακολούθησε ένα ακόμη καθοριστικό βήμα: το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η ΕΑΕΕ και η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) παρουσίασαν τον Κώδικα Δεοντολογίας για τη διασφάλιση του Δικαιώματος στη Λήθη των επιζώντων από καρκίνο στις συμβάσεις ζωής που συνδέονται με δάνεια.

Η Europa Donna Hellas συνέχισε παράλληλα να κρατά το θέμα ενεργό στον δημόσιο διάλογο, μέσα από ενημερωτικές δράσεις, παρεμβάσεις, αρθρογραφία και podcasts. Μέλη και εθελοντές του Σωματείου συνέβαλαν στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, ενώ το θέμα αναδείχθηκε και μέσα από τη σειρά The Breast Stories, καθώς και σε συζητήσεις για την ασφαλιστική κάλυψη και τα δικαιώματα των ανθρώπων μετά τον καρκίνο.

Το 2026 ένα αίτημα ετών γίνεται νόμος

Η ψήφιση του Ν. 5317/2026 σηματοδοτεί τη μετάβαση από την αυτορρύθμιση και τον Κώδικα Δεοντολογίας στη νομοθετική προστασία.

Πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, το ογκολογικό ιστορικό ενός ανθρώπου δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται για τους σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης που συνδέεται με σύμβαση πίστωσης.

Για την Europa Donna Hellas, αυτή η εξέλιξη αποτελεί δικαίωση μιας συλλογικής προσπάθειας στην οποία συνέβαλαν οργανώσεις ασθενών, θεσμικοί φορείς, η ασφαλιστική αγορά, η Πολιτεία και η ευρωπαϊκή κοινότητα.

Ταυτόχρονα, όμως, δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής.

Η επόμενη πρόκληση είναι η αποτελεσματική εφαρμογή του νέου πλαισίου στην πράξη, η πλήρης ενημέρωση των πολιτών για τα δικαιώματά τους και η συνέχιση του διαλόγου για την περαιτέρω αντιμετώπιση των διακρίσεων που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με ιστορικό καρκίνου σε άλλες ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Γιατί η ολοκλήρωση μιας θεραπείας δεν πρέπει να σημαίνει ότι ένας άνθρωπος συνεχίζει να «νοσεί» στα αρχεία και στις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον του.

Ο καρκίνος αποτελεί μέρος της ιστορίας ενός ανθρώπου. Δεν μπορεί να αποτελεί ισόβια ταυτότητά του.

Στην Europa Donna Hellas συνεχίζουμε να ΑλλάΖΟΥΜΕ Στάση και να Παίρνουμε Θέση, διεκδικώντας μια κοινωνία στην οποία η επιβίωση από τον καρκίνο σημαίνει πραγματικά και το δικαίωμα να προχωρήσεις στη ζωή σου χωρίς διακρίσεις.